mẹ & zen

“Người về hong nắng lặng thinh

Hong kinh vô tự, hong tình vô ngôn” (Vô danh)

Tác giả chọn “hong” làm hành động chủ đạo trong 2 câu thơ. Và mỗi danh từ đi sau một từ “hong” lại mang 3 tần số cảm nhận khác nhau: Hong nắng –> Hong kinh –> Hong tình. “Hong” là động từ diễn tả cách làm cho khô bằng cách đưa tới gần lửa hoặc phơi nơi thoáng gió. Chữ “hong” đầu tiên còn nằm trong vùng biên ý nghĩa rõ rệt này.

Đến chữ hong thứ hai – “Hong kinh” – đã có sự vượt thoát nghĩa ít nhiều. Truyện xưa có nhắc đến chuyện kinh vô tự này. Câu chuyện Tây Du Ký hẳn ai nấy đều nhớ: Đường Tam Tạng nhất mực phải thỉnh được chân kinh về Đường quốc. Tuy nhiên, Đường tăng đã từ chối kinh vô ngôn (Kinh không chữ) dù Phật tổ có dạy thầy trò ông rằng “Quyển trắng tinh là chân kinh không chữ, cũng là những kinh hay”. Kinh vô tự đã được đặt vào tay mà còn đem trả lại chẳng qua vì họ không hiểu hết ý nghĩa cao siêu của nó. Kinh vô tự ám chỉ con đường hành thiền: con người chỉ có thể giác ngộ chân lý bằng cách tham thiền tại tâm mình. Còn kinh hữu tự là tu kinh tu kệ, đốt nhang, dâng sớ… Kinh hữu tự không thể đưa con người đến rốt ráo của giải thoát.

Như khi Thích ca đi tu không có tụng kinh, không có lễ bái, dộng chuông, thắp nhang, đốt sớ. Ngài vốn không có thầy, không kinh. Ngài chỉ nhờ giác ngộ được tại tâm của mình bằng con đường tham thiền. Kinh vô tự ám chỉ pháp môn thiền, nó chỉ dành cho những bậc đại căn đại trí.

Chữ hong thứ ba là “hong tình” – lúc này tứ thơ đã vượt khá xa vùng biên ý nghĩa. Chữ hong ở đây giờ là tượng trưng cho việc thể hiện tình cảm, cảm xúc không lời. “Hong tình vô ngôn” là cách thể hiện đạo lý, tình cảm bằng ngôn ngữ không lời = không nói, chỉ thực hiện mà thôi. Một người biết yêu thương người khác, không phải qua những lời nói bóng bẩy, mà qua hành động của mình.

Khi người ta càng cố sức nói, hiệu quả của lời nói sẽ giảm đi. Giống như một người đứng giữa những vách núi, càng cố sức nói nhiều từ, tiếng vọng lại càng hỗn độn và mơ hồ.

Giống như khi người ta càng học nhiều về cách yêu thương, người ta càng có xu hướng nói nhiều về nó. Mà càng nói nhiều, càng không có thời gian để yêu thương.

Qua cách đặt ý thơ lần lượt từ “hong kinh” đến “hong tình”, tác giả đã để triết lý thiền thâm sâu chạm vào đời sống bình dị một cách tự nhiên và dễ hiểu.

Và trong cuộc sống, tôi đã lớn lên trong vòng tay của người “hong tình” như thế đó.

Người đã mang tình yêu đến bên đời, bằng hành động.

Người cảm nhận vẻ đẹp của cuộc sống bằng sức lao động bền bỉ.

Người tấu lên khúc hát yêu thương bình dị bằng âm thanh của sự im lặng.

Người là mẹ – một thiền sư  giữa đời thường.

Kết thúc entry này, xin dâng tặng mẹ thêm một câu thơ “hữu ngôn” mà vô ngôn:

“Ngôn ngữ trần gian là túi rách

Đựng sao đầy hai tiếng mẹ yêu”

(M.K)

P/S: Trở về câu thơ đâù entry, câu đầu thuần Việt, câu sau lại choáng bởi quá nhiều từ  Hán Việt, khiến thu hẹp số người có thể hiểu nó. Cũng bởi thơ Thiền mấy ai ở đời, có đôi lần chịu dừng lại, lắng nghe…

Advertisements

mẹ ngày mai

20/10/2007 23h59p

Còn những giây phút cuối…ngày, xin được viết tặng mẹ hiền của con những dòng xúc cảm con đã ấp ủ từ lâu.

Không gian ngưng đọng, cô đặc lại trong cái thanh vắng ngọt ngào của đêm SG. Tiếng ồn phố xá kô còn đủ sức khuấy đọng tâm hồn con người.

Mây vắng trời trong đêm thủy tinh”(XD)

Là đêm nay đây.

Đêm. Con nhớ Má những khuya gánh từng quang nước trong con hẻm tối và sâu. Thời ấy, trước nhà chỉ có 1 cái mương bé tẹo cuối nguồn, giờ nước lên, chưa kịp thông tới mương thì nước đã ròng. Má đầu tắt mặt tối cả ngày , tối khuya, lại bền bỉ cùng đôi gánh nước giữa con hẻm tối om kô 1 ánh đèn.. con hẻm ko quá hẹp, ko quá dài nhưng nó đủ để người ta ngán ngẫm vì đường đất lổ chổ, Má đã đi trên con đường ấy suốt gần trọn 1 đời mình, từ thưở chưa lên 10, Má đã buôn gánh bán bưng, từng cái bánh , cái kẹo…đõ đần phụ ngoại nuôi bầy em nheo nhóc.

Con người lớn lên đều tả về thời thơ ấu của mình bằng những mỹ từ tươi đẹp, hồn nhiên. Ai có diễm phúc lớn lên giữa chốn ruộng đồng, có diễm phúc được hưởng những ngày hè mát rượi, được ngụp lặn giữa con sông quê hương hẳn kô ít tiếc nuối khi chặt lưỡi mà rằng: “phải chi được nhỏ lại lần nữa”…

Tôi…thì…ko. Tôi ko còn muốn nhớ lại tuổi thơ. Kô phải vì ám ảnh của khốn khó nhọc nhằn, mà tôi ám ảnh bởi ánh mắt sầu tư khắc khoải lặng thầm của mẹ …những lễ nghĩa Bài học Ba Má dạy tôi kô nhiều đạo đức…những cách hành xử… tất tần tật tôi đều học được sau khi phạm lỗi. Nếu cứ theo con mắt nhìn của bậc tri thức, thì cách day con của Ba Má tôi là kô khoa học, thiếu quy tắc. Song, tôi đã lớn lên như thế đấy. nghĩa là : Tôi cứ hồn nhiên mà lớn lên với bản tính cứng đầu, ngang bướng , khó dạy…Dường như ít có lời giáo huấn nào có thể lọt tai tôi .

Có ai tin kô nhỉ: tôi đã nhìn ánh mắt của Má để sống và để nên người. Tôi ko có được diễm phúc được Ba Má cầm tay nắn nót nét chữ đầu đời…tôi cũng ko có phúc được nghe người lớn giảng dạy đạo lý ở đời…Có lần tôi bị nhà nội mắng là đồ mất dạy. đồ hổn láo. Mà tôi hổn thật , cứ hiên ngang trả treo với những ông chú bà thiếm đầy sân si, phàm tục… Vì tôi sống gần họ, nhiễm nhập cách ăn nói , cư xử kô được đẹp cho mấy…Tôi bị họ cho là đồ mất dạy , đồ lưu linh lưu địa…họ ko ghét bỏ , ghẻ lạnh tôi…nhưng họ làm tôi tin rằng… cuộc đời này chật hẹp, nhỏ bé lắm! Họ vật lộn với miếng cơm manh áo , chật vật lắm mới kô bị thiếu nợ…Họ ko có thời gian đâu nữa mà để ý tới 1 đứa như tôi…họ ko thương cũng ko ghét tôi vì họ vốn ko nhờ vả gì được tôi, và vốn tôi cũng ko làm tốn cơm gạo của họ.

Tôi sống nhờ nhà nội để đủ điều kiện tập trung học hành…1 tuần 2 ngày tôi cuốc bộ về thăm nhà, rồi lại cuốc bộ về nội. Má tảo tần bán buôn, ba lao đao trong căn bệnh vật vã…Tôi thì hồn nhiên mà lớn lên…hồn nhiên mà long bong lang bang cả ngày , ko ai la rầy , ko ai răn dạy. Người ta mắng tôi là đồ mất dạy , đồ hổn láo, tôi gan lì ném lại họ cái nhìn thật buồn , thật hiền nhưng đầy thách thức…

Thưở ấy niềm vui của tôi đơn giản lắm: 1 bảng danh dự cuối tháng đem “dìa” nhà khoe ba má: giấy màu đỏ hạng nhất . màu hồng hạng nhì , màu xanh hạng ba. Ba màu ba tâm trạng vui buồn khác nhau, … nếu tháng đó mà được giấy màu đỏ hay màu hồng thì giá nào tôi cũng phải chạy về nhà gấp gấp, rồi khoan thai chìa tấm giấy ra và cười toe toét…còn nếu chỉ được màu xanh… tôi ỉu xìu tự giấu nó thật kỹ trong ngăn cặp: với tôi lúc ấy : đứng hạng 3 là điều xấu hổ, và tôi tìm quên nó trong những buổi trưa lân la hết nhà đứa này đén nhà đứa khác. Hạnh phúc của tôi đơn giản vậy đấy, và tôi tin Ba Má cũng vậy , đơn giản là 1 nụ cười…hài lòng, ko khen ngợi tíu tít, ko ôm ấp nựng nịu…đơn giản vậy thôi, đơn giản như mỗi lần Má nhìn tôi, ánh mắt nghiêm khắc cho tôi hiểu: tôi đã sai…và tôi phải sửa.

Đôi mắt Má đen lay láy, và buồn lắm. Chắc tôi giống Má, giống ở đôi mắt buồn buồn khó hiểu. Phải khôg? Hạnh phúc của tôi hôm nay là được hiểu ra điều đó.

Giờ đây, sau mỗi bước đi tôi thấy đời rộng thêm ra, mênh mông hơn…Đôi lúc chếnh choáng vấp ngã vì cuộc đời vàng thau lẫn lộn, trắng đen ko rạch ròi…tưởng chừng đã ngã quỵ. May thay, chợt nhớ về người mẹ hiền thân yêu, lòng người ấm lại, thấy mọi bon chen, chật vật lo toan đều vô nghĩa so với nồi canh chua thơm lựng ngạt ngào tình thân…

Kính gửi mẹ của con và hết thảy những người mẹ trên đời… lời tri ân trong giọt nước mắt hiếu thuận dẫu có muộn mằn.

MK